حمله پانیک چیست؟ + علل، علائم، روش تشخیص و درمان آن

وقتی شخصی در معرض خطر واقعی و جدی قرار می‌گیرد، یک ترس عادی را احساس می‌کند و نسبت به آن خطر واکنش‌ فیزیولوژیک نشان می‌دهد. اما وقتی شخصی به صورت مزمن، غیر منتظره و بدون وجود خطر واقعی احساس ترس و هراس مداوم را تجربه می‌کند، دچار حمله پانیک شده است. بیشتر افرادی که برای اولین بار پانیک اتک را تجربه می‌کنند، این احساس را دارند که دچار حمله قلبی شده‌اند. در مقاله پیش‌رو از سایت دکتر مجید کیهانی فرد همراه ما باشید تا بررسی کنیم بیماری پانیک چیست و چگونه می‌توان آن را درمان کرد.

بیماری پانیک چیست؟

بیماری پانیک یکی از انواع اختلالات اضطرابی به‌شمار می‌آید و زمانی اتفاق می‌افتد که بیمار حملات ترس و وحشت ناگهانی و غیر منتظره‌ای را تجربه می‌کند. زمانی که فرد احساس وحشت ناگهانی و طاقت فرسایی داشته باشد که دلیل مشخصی ندارند، احتمالا دچار حمله پانیک (Panic Attack) شده است. در طبقه‌بندی DSM-۵، حملات پانیک به صورت افزایش ناگهانی ترس شدید تعریف می‌شوند که طی چند دقیقه به اوج خود می‌رسند.

بسیاری از بیماران به دلیل تجربه تپش قلب، تعریق شدید، تنگی نفس احساس خفگی حین پانیک اتک، تصور می‌کنند دچار حمله قلبی شده‌اند یا حتی در حال تجربه مرگ هستند. این احساسات به دلیل واکنش شدید سیستم عصبی بروز پیدا می‌کنند. حمله پانیک معمولا ۱۰ تا ۲۰ دقیقه طول می‌کشد و پس از آن فروکش می‌کند. این حملات ممکن است یک بار رخ دهند یا به صورت مکرر و به شکل اختلال پانیک بروز کنند. اگر علائم این بیماری، مزمن و اذیت‌کننده باشد باید برای کنترل آن‌ها و افزایش کیفیت زندگی به دکتر مغز و اعصاب مراجعه کنید.

چگونه بفهمیم که دچار بیماری پانیک شده‌ایم یا نه؟

اگر حداقل دو بار دچار حمله پانیک شده‌اید -احساس وحشت و اضطراب می‌کنید، حتی اگر در معرض خطر نباشید- و دائما نگران بوده و برنامه روزمره خود را تغییر میدهید تا از حمله دیگری جلوگیری کنید، ممکن است دچار این بیماری شده باشید.

علائم پانیک

حملات پانیک ترس شدیدی ایجاد می‌کنند که اغلب بدون هشدار و به طور ناگهانی شروع می‌شوند. این علائم معمولا ظرف ۱۰ تا ۲۰ دقیقه پس از شروع به اوج خود می‌رسند و سپس خیلی زود ناپدید می‌شوند، اما در موارد شدید ممکن است علائم بیش از یک ساعت طول بکشند. این حملات از لحاظ نحوه بروز از فردی به فرد دیگر متفاوت هستند.

علائم جسمی حمله پانیک عبارت‌اند از:

• • درد قفسه سینه
  • تپش قلب
  • مشکل در تنفس مانند نفس نفس زدن
  • لرزش یا رعشه
  • لرز
  • حالت تهوع
  • سرگیجه
  • سبکی سر
  • عرق کردن
  • سوزن سوزن شدن یا بی‌حسی در انگشتان دست یا پا

همچنین ممکن است موارد زیر را احساس کنید:

• • وحشت شدید
  • احساس خفگی
  • ترس از دست دادن کنترل
  • احساس تجربه مرگ
  • مسخ واقعیت (احساس غیرواقعی بودن) یا مسخ شخصیت (احساس جدایی از خود)

علائم حملات پانیک اغلب بدون دلیل مشخصی رخ می‌دهند و هیچ تناسبی بین شدت علائم و میزان خطری که از سمت محیط فرد را تحریک می‌کند، وجود ندارد. از آن جایی که این حملات قابل پیش‌بینی نیستند، می‌توانند عملکرد فرد را به میزان قابل توجهی تحت تاثیر قرار دهند. همچنین ترس از حمله پانیک یا یادآوری حمله قبلی می‌تواند منجر به بروز حمله جدید شود.

علت پانیک اتک چیست؟

متخصصان در حال حاضر نمی‌دانند که چرا برخی افراد حملات پانیک را تجربه می‌کنند یا به اختلال پانیک مبتلا می‌شوند. از آن جایی که مغز و سیستم عصبی نقش مهمی در نحوه درک و مدیریت ترس و اضطراب دارند، محققان حدس می‌زنند که اختلال در عملکرد آمیگدال (بخشی از مغز که ترس و سایر احساسات را پردازش می‌کند) ممکن است باعث بروز حملات پانیک شود. همچنین آن‌ها بر این باورند که عدم تعادل شیمیایی در گاما آمینوبوتیریک اسید (GABA)، کورتیزول و سروتونین می‌توانند نقش مهمی در بروز پانیک اتک داشته باشند.

در مطالعات انجام‌شده، متخصصان به این نتیجه رسیده‌اند که معمولا هیچ عامل محرک خاصی برای حملات پانیک وجود ندارد. با این حال، افرادی که فوبیا دارند پس از تجربه عوامل محرک مرتبط با فوبیا ممکن است دچار حمله پانیک شوند. به عنوان مثال، فرد مبتلا به تریپانوفوبیا (ترس شدید از اقدامات پزشکی مانند آمپول) ممکن است هنگام انجام آزمایش پزشکی و خون گرفتن دچار حمله پانیک شود. حتی برای برخی افراد، ترس از حمله پانیک می‌تواند شروع‌کننده پانیک اتک باشد.

Anxiety often causes physical symptoms, such as a racing heart or knots in your stomach. But these symptoms are generally less intense and last longer than a panic attack, which has very intense but brief symptoms.

اضطراب اغلب باعث علائم جسمی مانند تپش قلب یا احساس ناراحتی در معده می‌شود. اما این علائم عموماً شدت کمتری دارند و طولانی‌تر از حمله پانیک هستند که علائم بسیار شدید اما کوتاهی دارد.

چه افرادی در معرض ابتلا به بیماری اختلالات پانیک هستند؟

آلترنیتیو: تصویر فرد ترسیده و مضطرب

کپشن: حملات پانیک با علائم ناگهانی و شدید همراه هستند و کیفیت زندگی فرد را تحت تاثیر قرار می‌دهند.

خطر ابتلا به اختلال پانیک در صورت وجود موارد زیر افزایش می‌یابد:

• سابقه خانوادگی:
  

  اختلالات اضطرابی، به‌ویژه اختلال پانیک ارثی هستند. بدین معنی که اگر یکی از بستگان درجه یک مثل والدین یا خواهر و برادر به این بیماری مبتلا باشند، خطر ابتلا به اختلال پانیک در فرد تا ۴۰٪ افزایش می‌یابد.

• جنسیت:
  

  براساس آمار انستیتوی ملی بهداشت روان ایالات متحده آمریکا، زنان ۲ برابر بیشتر از مردان در معرض ابتلا به این بیماری هستند.

• شرایط سلامت روان:
  

  افراد مبتلا به اختلالات اضطرابی، افسردگی، اختلال استرس حاد، اختلال استرس پس از سانحه، اختلال وسواس فکری عملی و فوبیای خاص بیشتر مستعد حملات پانیک هستند.

• تجربیات نامطلوب دوران کودکی:
  

  تجربیات منفی که بین سنین ۱ تا ۱۷ سالگی رخ می‎دهند، نوعی رویداد آسیب‌زا هستند که می‌توانند در ایجاد حملات پانیک و اختلال پانیک نقش داشته باشند.

• تغییرات هورمونی:
  

  تغییرات هورمونی یا عوارض دارویی ممکن است روی عملکرد شیمیایی مغز افراد تأثیر بگذارند و آن‌ها را مستعد حملات panic کنند.

• استرس شدید:
  

  اضطراب یا استرس همان حمله وحشت نیستند؛ اما این ۲ وضعیت ارتباط تنگاتنگی با هم دارند. در واقع استرس، خستگی مفرط یا اضطراب شدید می‌توانند از عوامل خطر برای حمله پانیک در آینده باشند.

• حملات وحشت قبلی:
  

  افرادی که قبلا سابقه‌ بروز پانیک اتک داشته‌اند، اگر به طور دائم در معرض استرس و بی‌خوابی باشند، ممکن است دچار حملات پانیک مکرر شوند.

اگر به طور مداوم در معرض هر یک از موارد فوق هستید، برای درمان می‌توانید با شماره تماس مطب دکتر کیهانی فرد تماس بگیرید و نوبت متخصص مغز و اعصاب دریافت کنید. لینک دریافت نوبت

روش تشخیص حملات پانیک

اگر شما نیز جزو افرادی هستید که احساس می‌کنید علائم حمله وحشت را تجربه کرده‌اید، بهتر است به دنبال مراقبت های پزشکی فوری باشید. بیشتر افرادی که برای اولین بار دچار حمله وحشت می‌شوند، احساس می‌کنند که حمله قلبی را پشت سر گذاشته‌اند. پزشک در چنین شرایطی، ابتدا شرح حال کامل می‌گیرد و درباره زمان شروع علائم، شدت آن‌ها، تعداد دفعات تکرار و موقعیتی که هنگام بروز حمله در آن بودید، سوالاتی می‌پرسد. سپس آزمایش‌های مختلفی را انجام می‌دهد تا ببیند علائم بیمار در اثر حمله قلبی ایجاد شده‌اند یا خیر. این آزمایشات اغلب شامل نوار قلبی (ECG) برای بررسی عملکرد قلب یا آزمایش خون هستند. در نهایت، اگر علائم قابل توضیح با دلایل پزشکی نباشند و با معیارهای حمله پانیک همخوانی داشته باشند، پزشک پانیک اتک را تایید می‌کند و بیمار را به متخصص سلامت روان ارجاع می‌دهد.

حملات پانیک چگونه درمان می‌شوند؟

درمان پانیک معمولا شامل روان‌درمانی، دارودرمانی و تکنیک‌های کنترل استرس و اضطراب است. بهترین روش درمان معمولا براساس شدت علائم و نحوه پاسخ بیمار به درمان انتخاب می‌شود. رایج‌ترین گزینه‌های درمانی حمله پانیک شامل موارد زیر هستند:

۱- روان‌درمانی

روان‌درمانی یا همان گفتاردرمانی نوعی تکنیک درمانی موثر برای حمله پانیک است که به فرد کمک می‌کند تا احساسات، افکار و رفتارهای ناسالم خود را بشناسد و آن‌ها را تغییر دهد. انواع خاصی از روان‌درمانی که می‌توانند به حملات پانیک کمک کنند، عبارت‌اند از:

• • درمان شناختی رفتاری (CBT): در این روش، درمانگر شما را با محرک‌های حمله پانیک آشنا می‌کند تا بتوانید تفکر، رفتارها و واکنش‌های خود را نسبت به آن تغییر دهید.
  • درمان مواجهه‌ای: این درمان شامل قرار دادن تدریجی و مکرر فرد در تخیل یا واقعیت در معرض هر چیزی است که باعث حمله پانیک می‌شود. بدین شکل فرد با گذشت زمان و تکرار احساس راحت‌تری نسبت به موقعیت هراس پیدا می‌کند و دیگر دچار استرس و ترس شدید نمی‌شود.

۲- بهترین دارو برای درمان حملات پانیک

اگر کنجکاوید بدانید که چه قرصی برای حمله پانیک خوبه، باید بگوییم که پزشک معمولا قرص‌های زیر را به عنوان موثرترین دارو برای پانیک تجویز می‌کند:

• • داروهای ضد افسردگی: پزشک ممکن است برای درمان حمله وحشت مهارکننده‌های بازجذب سروتونین (SSRIs) یا مهارکننده‌های بازجذب سروتونین-نوراپی‌نفرین (SNRIs) مانند فلوکستین، پاروکستین، دولوکستین و ونلافاکسین را تجویز کند.
  • داروهای ضد اضطراب: گاهی پزشک بنزودیازپین‌ها مانند آلپرازولام و لورازپام را برای درمان و پیشگیری از حملات پانیک تجویز می‌کند. این داروها به کاهش اضطراب کمک می‌کنند، اما اعتیادآور هستند؛ به همین دلیل فقط باید با تجویز مستقیم پزشک مصرف شوند.

۳- درمان پانیک بدون دارو

درمان حملات پانیک با تحریک مغناطیسی مکرر فراجمجمه‌ای یا آر تی ام اس (rTMS) یک روش غیر تهاجمی است که نگرانی‌هایی مانند وابستگی به دارو یا تداخل دارویی ایجاد نمی‌کند. در این روش، امواج مغناطیسی را به قسمت‌هایی از مغز که در تنظیم اضطراب و واکنش‌های ترس نقش دارند، ارسال می‌کنند تا الگوهای غیر طبیعی فعالیت عصبی در آن ناحیه اصلاح شود. در واقع، آر تی ام اس فعالیت عصبی را در ناحیه آمیگدال و قشر پیشانی تنظیم می‌کند؛ بدین ترتیب باعث کاهش حملات پانیک و بهبود علائم اضطراب می‌شود.

همین امروز درمان پانیک رو شروع کن و کیفیت زندگیت رو بالا ببر

برای شروع درمان از متخصص نوبت بگیر، برای دریافت نوبت با ما تماس بگیرید.

۴- تکنیک‌های آرام‌بخش

شما می‌توانید پس از بروز حمله ترس و وحشت به کمک تکنیک‌های آرام‌بخش علائم آن را کنترل کنید. در جدول زیر درباره این تکنیک‌ها بیشتر توضیح می‌دهیم:

۵- درمان خانگی پانیک اتک

علاوه بر روان‌درمانی و درمانی دارویی، یک سری روش‌های ساده و در دسترس برای کاهش علائم وجود دارند که می‌توانید آن‌ها را در خانه انجام دهید:

• • ورزش منظم
  • مدیتیشن و یوگا
  • خواب کافی
  • اجتناب از مصرف محرک‌‌هایی مانند کافئین

غذاهای مضر برای حمله پانیک

آلترنیتیو: اینفوگرافیک کدام مواد غذایی برای حمله پانیک مضر هستند؟ (فقط موارد بولد نوشته بشه لطفا)

کپشن: عدم مصرف مواد غذایی تحریک‌کننده به فرد کمک می‌کند تا کنترل بیشتری بر وضعیت خود داشته باشد.

برخی مواد غذایی می‌توانند موجب تشدید علائم اضطراب شوند و بر شدت و تعداد دفعات حملات پانیک تاثیر بگذارند. در ادامه مواد غذایی مضر برای پانیک اتک را معرفی می‌کنیم:

• شکر و قندهای تصفیه‌شده: مصرف بیش از حد قندهای تصفیه‌شده باعث نوسان قند خون می‌شوند و نقش مهمی در افزایش اضطراب و تحریک‌پذیری دارند.
• کافئین: قهوه، چای و نوشابه‌های انرژی‌زا حاوی کافئین هستند؛ به همین دلیل موجب تحریک سیستم عصبی بدن می‌شوند و نقش مهمی در بروز علائم اضطراب مانند تپش قلب دارند.
• فست‌فودها و غذاهای فرآوری‌شده: چربی‌های ترانس، افزودنی‌ها و نمک زیاد می‌توانند باعث التهاب، بی‌قراری و اختلال در تعادل هورمون‌ها شوند و بر سلامت روان تاثیر منفی بگذارند.
• الکل: برخی افراد تصور می‌کنند الکل و نیکوتین آرامش‌بخش هستند؛ در حالی که شاید در ابتدا باعث کاهش اضطراب شوند، اما در بلندمدت سیستم عصبی را تحریک کرده و موجب افزایش اضطراب می‌شوند.

عوارض بلند مدت حمله پانیک چیست؟

حمله پانیک فقط شامل چند دقیقه ترس و اضطراب نیست. این بیماری اگر درمان نشود، عوارض بلندمدتی به همراه دارد و حملات آن می‌توانند تقریبا در همه زمینه‌های زندگی فرد تاثیر بگذارند. فرد مبتلا به اختلال پانیک ممکن است آن‌قدر از حملات هراس بترسد که به طور مداوم در ترس زندگی کند و کیفیت زندگی‌اش کاهش یابد.

عوارضی که با حملات هراس مرتبط هستند، عبارت‌اند از:

• ایجاد فوبیا‌های خاص، مانند ترس از رانندگی یا ترک خانه
• احساس نیاز به مراقبت های پزشکی به صورت دائمی
• ایجاد احساسات اجتماع گریزانه
• مشکلات محل کار یا تحصیل
• افسردگی، اختلالات اضطرابی و سایر اختلالات روانپزشکی
• افزایش خطر خودکشی یا ایجاد افکار خودکشی
• بروز مشکلات خواب مانند بی‌خوابی به دلیل حمله پانیک در خواب
• سوء مصرف الکل یا مواد مخدر
• مشکلات مالی و عدم تمرکز شغلی

برای برخی از افراد بیماری پانیک ممکن است شامل آگورافوبیا (اجتناب از مکان‌ها یا موقعیت‌هایی که باعث اضطراب می‌شوند) باشد؛ زیرا این بیماران از اینکه در صورت حمله وحشت قادر به فرار یا کمک نباشند، می‌ترسند. علائم بیشتر افراد مبتلا به اختلال وحشت با درمان دارویی کاهش می‌یابد؛ اما در این بیماری مربوط به اعصاب و روان، مهم‌تر از درمان دارویی برنامه‌ریزی برای پیشگیری از بروز حملات پانیک است.

چگونه می‌توان از حمله پانیک پیشگیری کرد؟

پزشک معمولا به شما در شناسایی محرک‌هایی که باعث ایجاد حملات پانیک شده‌اند، کمک می‌کند. همچنین در طول روان‌درمانی با تکنیک‌هایی برای مدیریت محرک‌های موثر در بروز پانیک اتک آشنا می‌شوید. بهترین تکنیک‌ها برای کاهش خطر حملات پانیک شامل موارد زیر هستند:

• از مصرف مداوم کافئین، الکل و سیگار کشیدن اجتناب کنید.
• فعالیت بدنی منظمی داشته باشید تا به به مدیریت استرس، کاهش تنش روانی و تقویت روحیه‌تان کمک کند.
• رژیم غذایی سالمی را رعایت کنید. (ماهی‌های حاوی اسیدهای چرب امگا۳، غذاهای سرشار از پروبیوتیک، میوه و سبزیجات تازه بخورید.)
• سطح استر‌س‌تان را با روش‌های آرامش‌بخش کنترل کنید.
• قبل از مصرف مکمل‌های گیاهی یا داروهای بدون نسخه (OTC) حتما با پزشک مشورت کنید؛ زیرا برخی داروها می‌توانند باعث تشدید اضطراب شوند.

راهنمای مراجعه به پزشک

حمله پانیک یک تجربه ناخوشایند و ناگهانی ترس و وحشت شدید است که معمولا ۱۰ تا ۲۰ دقیقه طول می‌کشد و پس از آن برطرف می‌شود. اگر فرد این حمله هراس و وحشت را به طور مکرر تجربه کند (در طول هفته ۴ بار یا بیشتر دچار حمله وحشت شود یا بعد از یک حمله پانیک ترس مزمن داشته باشد) به اختلال پانیک مبتلاست که می‌تواند عوارض بلندمدتی مانند بی‌خوابی، ایجاد فوبیای خاص، اختلال اضطرابی فراگیر، افسردگی، سوءمصرف مواد مخدر و مشکلاتی در روابط شخصی و اجتماعی فرد ایجاد کند.

ما در این مقاله به طور مفصل در مورد علائم، علل، روش تشخیص و درمان حملات پانیک صحبت کردیم. شما می‌توانید برای پرسش سوالات بیشتر به کلینیک فوق تخصصی مغز و اعصاب دکتر مجید کیهانی فرد سر بزنید و جهت تشخیص، درمان و مشاوره بیماری‌های پیشرفته مغزی و عصبی خدمات ویزیت آنلاین و حضوری دریافت کنید.