متخصص مغز و اعصاب

تومور مغزی خوش خیم و بدخیم و راه های درمان آن ها

تومور مغزی در هر سنی می تواند ایجاد شود. عواملی که می توانند احتمال تومور مغزی را بالا ببرند عبارتند از قرار گرفتن در معرض تابش های یونیزه کننده و سابقه خانوادگی تومورهای مغزی.

مغز اندامی در بدن است که متشکل از سلول های عصبی و بافت های حمایتی مانند سلولهای گلیال و مننژ می باشد؛ سه بخش اصلی در مغز وجود دارد که کنترل فعالیت هایی مانند تنفس (ساقه مغز)، فعالیت هایی مانند حرکت ماهیچه ها برای راه رفتن (مخچه) و حواسی مانند دیدن و یا حافظه، احساسات، تفکر و شخصیت (مخ) را برعهده دارند.

تومورهای اولیه مغزی می توانند بدخیم (حاوی سلولهای سرطانی) و یا خوش خیم (بدون وجود سلولهای سرطانی) باشند. یک تومور اولیه نوعی است که در بافت مغز تولید می شود. سلول های سرطانی که در نقاط دیگر بدن ایجاد شده و به مغز مهاجرت می کنند، تومورهای ثانویه مغزی نامیده می شود.

سرطان مغز

علائم تومور مغزی

  • سردرد
  • بی حسی یا سوزش در آرنج یا پاها
  • تشنج
  • مشکلات حافظه
  • تغییرات شخصیت و یا رفتار
  • مشکل در تعادل و یا راه رفتن
  • تهوع و استفراغ
  • تغییر در حالات حرف زدن، دیدن و یا شنیدن

پزشکان تومورهای مغزی را به درجات مختلفی تقسیم بندی می کنند (۱درجه تا ۵٫ درجه ۵ شدیدترین نوع است). درجه بندی ها براساس آنچه سلول ها در زیر میکروسکوپ دیده می شوند تعیین می شود. هرچه درجه بالاتر باشد، سلول ها غیر نرمال تر بوده و تومور مهاجم تر رفتار خواهد کرد.

تشخیص تومور مغزی

تشخیص تومور مغزی توسط آزمایشات نورولوژی (توسط نورولوژیست یا جراح مغز و اعصاب انجام می شود)، سی تی اسکن (اسکن توسط توموگرافی کامپیوتری) و یا تصویر برداری رزونانس مغناطیسی (MRI) و سایر تست های تشخیصی مانند آنژیوگرام، استخراج شیره نخاعی، و بیوپسی انجام می شود. تشخیص این بیماری به روند درمان کمک خواهد کرد.

درمان تومور مغزی

نورولوژیست ها درمان تومور مغزی را بر اساس موقعیت، اندازه تومور و وضعیت سلامتی و سن شما به انجام می رسانند. گزینه های درمان ممکن است شامل جراحی، رادیوتراپی یا شیمی درمانی (یا ترکیبی از این درمان ها) باشد.

مراقبت های حمایتی در طی درمان و پس از آن برای کاهش علائم و بهبود کیفیت زندگی اعمال می شود. برخی از بیماران می توانند واجد شرایط آزمایشات بالینی شوند.

بخش های مختلف مغزی

مغز یک بافت نرم و غنی از ساختار اسفنجی می باشد. این ساختار توسط این بخش ها حمایت می شود:

  • استخوان های جمجمه
  • سه لایه نازک بافتی (مننژ)
  • مایع آبکی (مایع مغزی نخاعی) که از طریق فضاهای بین مننژ و همچنین فضاهای بین مغزی (بطن ها) جریان می یابند.

مغز، وظیفه ارسال مستقیم اعمال ارادی ما (مانند راه رفتن و صحبت کردن) و اعمال غیر ارادی (مانند تنفس کردن) را بر عهده دارد. مغز همچنین مسئولیت حواس ما (دیداری، شنیداری، لمس، چشایی، بویایی)، حافظه، احساسات و شخصیت را بر عهده دارد.

شبکه ای از اعصاب، وظیفه حمل پیام ها را ما بین مغز و بقیه بخش های بدن بر عهده دارند. برخی اعصاب به صورت مستقیم از مغز به چشم ها، گوش ها، و دیگر بخش های سر ارسال می شوند. اعصاب دیگر در طول نخاع حرکت کرده تا مغز را به سایر بخش های بدن متصل کنند.

درون مغز و نخاع، سلول های گلیال نورون ها را احاطه کرده و آنها را در جای خود نگه می دارند.

سه بخش اصلی مغز

سه بخش اصلی مغز، فعالیت های مختلف مغز را کنترل می کنند:

# مخ

مخ از اطلاعات موجود در حواس ما استفاده کرده تا اطلاعاتی در مورد آنچه پیرامون ما در حال رخ دادن است را به ما ابلاغ کرده و علاوه بر این چگونگی واکنش بدن را نیز تعیین کند. این بخش کنترل کننده خواندن، فکر کردن، یادگیری، سخن گفتن و احساسات می باشد.

مخ توسط یک شکاف به دو نیمکره چپ و راست تقسیم بندی می شود. نیمکره راست کنترل کننده ماهیچه های سمت چپ بدن بوده و نیمکره چپ کنترل کننده ماهیچه های سمت راست بدن است.

# مخچه

مخچه وظیفه تعادل بدن برای حرکت و ایستادن و دیگر اعمال پیچیده را بر عهده دارد.

# ساقه مغز

این بخش اتصال مغز به نخاع را انجام می دهد. ساقه مغز کنترل کننده تنفس، دمای بدن، فشار خون و دیگر عملکردهای اولیه بدن می باشد.

انواع تومور مغزی

سلول های نرمال با پیر شدن و یا آسیب دیدن دچار مرگ شده و سلولهای جدید جای آنها را می گیرند. برخی اوقات، این فرآیندها به اشتباه انجام می شوند و سلولهای جدیدی تشکیل می شوند که بدن به آنها نیاز نداشته و سلولهای پیر و یا آسیب دیده به طور طبیعی دچار مرگ نمی شوند. تولید سلولهای اضافی اغلب منجر به تشکیل توده بافتی به نام تومور می شود.

تومورهای اولیه مغزی می توانند بدخیم و یا خوش خیم باشند:

تومور مغزی خوش خیم

تومور مغزی خوش خیم حاوی سلول های سرطانی نیست.

  • تومورهای خوش خیم اغلب قابل برداشته شدن بوده و به ندرت مجددا رشد خواهند کرد.
  • تومورهای خوش خیم اغلب یک مرز قابل مشاهده دارند. سلول های تومورهای خوش خیم به ندرت به بافت های مجاور حمله می کنند. این سلول ها به بخش های دیگر بدن منتشر نمی شوند. با اینحال، تومورهای خوش خیم می توانند در بخش های حساس مغز فشرده شده و منجر به ایجاد مشکلات شدیدی شوند که به سلامتی آسیب می رساند.
  • برخلاف تومورهای خوش خیم سایر نقاط بدن، وجود این تومورها در مغز می تواند گاهی تهدید کننده زندگی فرد باشد.
  • این تومورها توانایی تبدیل شدن به نوع بدخیم را دارند.

تومور مغزی بدخیم

تومورهای بدخیم مغزی (که سرطان مغز نامیده می شوند) حاوی سلولهای سرطانی هستند:

  • تومورهای بدخیم مغزی معمولا جدی تر بوده و اغلب تهدید کننده زندگی فرد می باشند.
  • احتمال رشد سریع این سلول ها و تهاجم آنها به بافت های سالم اطراف مغز وجود دارد.
  • سلول های سرطانی ممکن است از شکسته شدن تومورهای مغزی بدخیم و انتشار آنها به سایر نقاط مغز یا نخاع ایجاد شوند.

انواع تومورهای اولیه مغزی

انواع گوناگونی از تومورهای اولیه مغزی وجود دارند. تومورهای اولیه نام خود را از نوع سلول ها و یا بخش هایی از مغز که از آن نقاط شروع به انتشار می کنند، می گیرند. برای مثال، تومورهای اولیه مغزی در سلول های گلیال شروع می شوند. این نوع از تومورها گلیوما نامیده می شوند.

رایج ترین تومور مغزی در بزرگسالان

رایج ترین نوع تومورها در بین بزرگسالان شامل:

آستروسیتوما

تومورهایی که از سلول های گلیال ستاره ای شکل به نام آستروسیت شروع به رشد می کنند. این تومورها می توانند هر درجه ای داشته باشند. در بزرگسالان، یک آستروسیتوما اغلب در مخ شروع به رشد و ظهور می کند.

  • آستروسیتومای درجه ۱ یا ۲: که به نام گلیومای درجه پایین نامیده می شوند.
  • آستروسیتومای درجه ۳: گاهی به عنوان آستروسیتومای درجه بالا یا آناپلاستیک از آن یاد می شود.
  • آستروسیتومای درجه ۴: این نوع ممکن است گلیوبلاستوما یا گلیومای آستروسیتیک بدخیم نامیده شود.

مننژیوما

تومورها در مننژ شروع به رشد و پیدایش می کنند. این تومورها می توانند از درجه های ۱، ۲ یا ۳ باشند. این نوع از تومورها معمولا خوش خیم (درجه ۱) بوده و با سرعت پایین رشد می کنند.

الیگودندروگلیوما

این تومورها از سلول هایی که سازنده چربی های پوشاننده و حمایت کننده عصب ها هستند، ایجاد می شوند. این تومورها اغلب در مخ ایجاد می شوند. این نوع از تومورها غالبا در میانسالان رایج می باشند. اینها نیز می توانند درجه ۱ یا ۲ باشند.

رایج ترین تومور مغزی در کودکان

در کودکان، رایج ترین انواع تومورها شامل:

مدولوبلاستوما

تومور معمولا در نخاع ایجاد می شود. این تومور اغلب یک تومور نورواکتودرمال اولیه نامیده می شود. این تومور مغزی درجه ۴ می باشد.

آستروسیتومای درجه ۱ یا ۲

در کودکان، این تومور درجه پایین هرجایی در مغز ایجاد می شود. رایج ترین نوع آستروسیتوما در کودکان، آستروسیتومای پیلوسیتیک جوانی است که از درجه ۱ می باشد.

اپندیموما

این تومورها از سلول هایی رشد می کنند که در طول بطن ها یا کانال های مرکزی نخاع به صورت خطی قرار گرفته اند. این تومورها عمدتا در کودکان و یا جوانان دیده شده و می توانند درجه ۱، ۲ یا ۳ باشند.

گلیومای ساقه مغز

تومورها در پایین ترین بخش مغز ایجاد می شوند. این نوع می تواند شامل تومورهای درجه پایین یا بالا باشد. رایج ترین نوع، گلیومای پونتین ذاتی منتشر می باشد.

درجه بندی تومورهای مغزی

درجه ۱: سلول های خوش خیمی که تقریبا شبیه به سلولهای مغزی بوده و به آرامی رشد می کنند.

درجه۲: بافت بدخیم که سلولهای آن شباهت کمتری به سلول های نرمال دارند.

درجه۳: سلولهای این بافت بدخیم تفاوت بسیاری با انواع نرمال داشته و رشد سریع دارند (آناپلاستیک).

درجه۴: بافت بدخیم حاوی سلولهای بسیار غیر نرمال که تمایل زیادی به رشد با سرعت بالا دارند.

تومورهای درجه پایین ممکن است در طول زمان تبدیل به نوع درجه بالاتر شوند. با اینحال، این تغییرات در بزرگسالان بیشتر از کودکان رخ می دهد.

دکتر مجید کیهانی فرد متخصص مغز و اعصاب در تهران

برای پرسش از دکتر بر روی مشاوره پزشکی کلیک کنید.

ما را به اشتراک بگذارید
ممکن است شما دوست داشته باشید