متخصص مغز و اعصاب

علت اصلی غش کردن چیست؟

غش کردن به معنی از دست دادن ناگهانی هوشیاری است که به صورت موقت رخ میدهد و معمولا به دلیل نرسیدن اکسیژن به مغز اتفاق می افتد.

نرسیدن اکسیژن به مغز ممکن است دلایل مختلفی داشته باشد، از جمله کاهش فشار خون. اغلب غش کردن به دلیل مشکل پزشکی خاصی نیست، اما ممکن است بعضی اوقات در اثر یک بیماری یا مشکلی جدی به وجود بیاید.

همه کسانی که دچار این حالت میشوند، باید تا کامل برطرف شدن این علائم، تحت درمان اورژانسی قرار بگیرند. کسانیکه دچار غش کردن های متعدد میشوند، باید حتما به پزشک مراجعه کنند.

حقایقی کوتاه در مورد غش کردن

در اینجا به ذکر نکاتی اساسی درباره ی غش کردن میپردازیم.

  • غش کردن معمولا در اثر نرسیدن اکسیژن به مغر رخ میدهد.
  • غش کردن تا مشخص شدن دلیل وقوع آن باید اورژانسی درمان شود.
  • علائم غش کردن شامل احساس سقوط، تاری دید و گیجی میشوند.
  • دلایل غش کردن شامل از دست دادن آب بدن، فشار خون پایین، استفاده از الکل و دیابت میباشد.
  • درمان، بر پایه ی علت غش کردن انجام میشود.

دلایل غش کردن

غش کردن معمولا در اثر نرسیدن اکسیژن به مغز یا کاهش اکسیژن آن رخ میدهد، که میتواند در اثر مشکلات ریوی، قلبی و عروقی یا مسمومیت با منوکسید کربن باشد. غش کردن مکانیسمی برای کمک به بقای فرد است.

اگر جریان خون و اکسیژن مغز به طور قابل توجهی کاهش یابد، مغز جریان خون اندام های بدن که مرتبط با حیات نیستند را فورا قطع میکند، به همین دلیل خون بیشتری به اندام های حیاتی میرسد.

وقتی مغز متوجه کاهش اکسیژن میشود، بدن شروع به تنفس سریع تر یا افزایش تهویه میکند، تا دوباره اکسیژن را به مقدار اصلی خود برگرداند. همچنین ممکن است ضربان قلب نیز برای افزایش اکسیژن مغز بیشتر شود.  این افزایش ضربان قلب منجر به کاهش فشار خون یا افت شدید آن در اندام های بدن میشود، به همین دلیل مغز خون بیشتری در قبال کاهش خون دیگر اندام ها دریافت میکند. افزایش تهویه همراه با افزایش فشار خون ممکن است سبب از دست دادن کوتاه مدت هوشیاری، ضعف عضلات و غش کردن شود.

غش کردن

دلایل اساسی غش 

غش میتواند دلایل اساسی مختلفی داشته باشد. غش کردن قلبی عصبی زمانی رخ میدهد که چیزی باعث اختلال کوتاهی در عملکرد سیستم عصبی اتونوم (ANS) شود. که همچنین به عنوان سنکوپ غیر مستقیم یا NMS شناخته میشود.

سیستم عصبی اتونوم روی ضربان قلب، هضم، تعداد تنفس، ترشح بزاق، تعریق، گشادی مردمک چشم، ادرار کردن و تحریکات جنسی اثر میگذارد. خیلی از این اعمال ناخودآگاه انجام میشوند، اما بعضی از آن ها مانند نفس کشیدن میتوانند آگاهانه نیز انجام شوند.

در این حالت فشار خون افت پیدا میکند، ضربان قلب کاهش میابد و ریتم آن کند تر خواهد شد، که این ها باعث وقفه ی موقت در خونرسانی و اکسیژن رسانی به مغز میشوند.

عوامل احتمالی عبارتند از:

  • مشاهده چیز هایی که ناخوشایند یا شوکه کننده هستند، مانند خون
  •  به طور ناگهانی در معرض تجربه یا صحنه ای نا خوشایند قرار گرفتن.
  • ناراحتی عاطفی ناگهانی مانند زمانی که یک خبر بد را دریافت میکنید.
  • شرمندگی خیلی شدید
  •  برای مدتی خیلی طولانی ایستادن.
  •  در یک محل خیلی گرم و بسته برای مدتی طولانی قرار گرفتن.

علل غش کردن شغلی یا موقعیتی، که نوعی غش کردن قلبی_عصبی است، ولی علت آن جسمی است، میتواند موارد زیر باشد.

  • سرفه و خس خس تنفسی
  • خنده و بلع چیزی
  • ادرار کردن و بلع مزاج
  • فعالیت های جسمی مانند بلند کردن وزنه ای سنگین
  • سرفه و خس خس تنفسی
  • خنده و بلع چیزی
  • ادرار کردن یا اجابت مزاج
  • فعالیت های جسمی مانند بلند کردن وزنه ای سنگین

افت فشار خون موقعیتی، زمانی افتاق می افتد که، شخصی از حالت نشسته یا خوابیده به سرعت برمیخیزد. جاذبه باعث جمع شدن خون در پاها میشود، به همین دلیل در جاهای دیگر با افت فشار خون مواجه میشویم.

به صورت معمول بدن به این حالت با افزایش ضربان قلب و انقباض عروق پاسخ میدهد. این کار باعث تثبیت فشار خون میشود. در هر صورت اگر چیزی باعث اختلال در روند تثبیت شود، ممکن است باعث کاهش اکسیژن رسانی و خون رسانی به مغز شود و همین موضوع منجر به غش کردن میشود.

غش کردن

علل وقوع غش

علل مختلفی ممکن است باعث وقوع غش  شود، از جمله:

از دست دادن آب بدن

اگر آب بدن کاهش یابد، فشار خون نیز کاهش خواهد یافت. این امر ممکن است باعث کاهش خون رسانی و اکسیژن رسانی به مغز شده و منجر به غش کردن شود.

دیابت درمان نشده

شخص دیابتی ممکن است بیش از اندازه ادرار کند و این موضوع باعث از دست دادن آب بدن او میشود. قند خون بالا ممکن است به بعضی اعصاب به خصوص آن هایی که مسئول حفظ فشار خون هستند، آسیب بزند.

بعضی داروها

ادرارآورها، بتا بلاکرها و داروهای ضد فشار خون ممکن است باعث وقوع این حالت در بعضی از افراد شوند.

الکل

بعضی از افراد ممکن است در اثر خوردن مقدار زیادی الکل در یک زمان کوتاه دچار غش کردن شوند.

بعضی از بیماری های عصبی

بیماری پارکینسون یا بعضی از دیگر بیماری ها روی سیستم عصبی تاثیر گذاشته و میتوانند باعث افت فشار وضعیتی شوند.

سندرم سینوس کاروتید

فشار روی سنسور فشاری که در عروق کاروتید قرار دارند، ممکن است باعث غش کردن شود. این سنسور فشار به اسم سینوس کاروتید شناخته میشوند. شریان کاروتید مسئول خون رسانی و مغز است.

اگر سینوس کاروتید دچار افزایش حساسیت شود، ممکن است در اثر تحریک فیزیکی آن، فشار خون دچار افت شده و در نتیجه باعث غش کردن شود. برای مثال تغیر جهت صورت به یک سمت دیگر، پوشیدن لباسی با یقه ی تنگ یا کروات و یا فشار آوردن به آن در هنگام ریش تراشیدن ممکن است باعث تحریک آن شود.

درمان غش

اگر این مشکل برای کسی به وجود آمد، او باید درمان شود. درمان به تکرار غش کردن کمک میکند. اغلب، درمان اضافه ای نیاز نیست. برای جلوگیری از تکرار غش کردن شخص باید از علل وقوع آن که ذکر شد دوری کند.

اگر دیدن چیزی یا اتفاقی خاص باعث میشود فرد غش کند او باید به پزشک یا پرستار این موضوع را اطلاع دهد که در نتیجه فرد درمانگر میتواند از امنیت بیمار اطمینان حاصل کند، برای مثال قبل از شروع اقدامات به او بگوید بخوابد.

به طور عمده بتا بلاکر ها برای درمان فشار خون بالا استفاده میشوند، اما میتوانند در افرادی که غش کردن روی زندگی آن ها اثر گذاشته نیز کاربرد داشته باشند. اثرات جانبی بتابلاکرها شامل خستگی، سرد شدن دست و پاها، کاهش ضربان قلب، تهوع و اسهال میباشد.

دکتر مجید کیهانی فرد متخصص مغز و اعصاب در تهران

برای پرسش از دکتر بر روی مشاوره پزشکی کلیک کنید.