متخصص مغز و اعصاب

آشنایی با آنوریسم مغزی و علل پدیدآورنده ی آن

آنوریسم مغزی ، علائم و نشانه ها ، درمان

آنوریسم مغزی یا کلاف مغزی به علت ضعف در دیوارهای شریان های مغزی و ایجاد تاول در این دیوارها به وجود می آید. این بیماری در اکثر مواقع بدون علائم بوده و سبب می شود که بیمار هیچ توجهی به آن نداشته باشد.

در مواقع پاره شدن آنوریسم، خون با فشار بسیار بالا به فضای تحت عنکبوتیه و در مواردی پارانشیم مغز یا بطن های مغز وارد میشود و در نتیجه افزایش شدید و ناگهانی فشار داخل جمجمه، خونرسانی به مغز را مختل میکند و بیمار دچار افت سطح هوشیاری و علائم سکته مغزی میشود.

دسته بندی آنوریسم مغزی

آنوريسم‌ مغزی یا آماس عروق مغزی به سه دسته تقسیم می‌شود. آنوريسم‌ کیسه‌ای که کیسه خونی دایره‌ای شکل به کمک ساقه و نواری به شریان یا شاخه‌ای از رگ‌های خونی متصل است. از آنجا که شکل آنوريسم‌ کیسه‌ای مانند میوه توت است، آن را آنوريسم‌ توتی نیز می‌نامند. رایج‌ترین نوع آنوريسم‌ مغزی، آنوريسم‌ کیسه‌ای است که در عروق مغزی وجود دارد. آنوريسم‌ کیسه‌ای بیشتر در بزرگسالان مشاهده می‌شود. آنوريسم‌ عرضی معمولاً به‌صورت برآمدگی در دیواره عروق ظاهر می‌شود درحالی‌که آنوريسم‌ دوکی به‌صورت عریض شدن دیواره عروق خواهد بود.

تقسیم‌بندی آنوريسم‌ نیز بر اساس اندازه انجام می‌شود. آنوريسم‌ کوچک که ضخامتی به‌اندازه کمتر از ۱۱ میلی‌متر دارد، آنوريسم‌ بزرگ ۱۱ الی ۲۵ میلی‌متر و آنوريسم‌ بسیار بزرگ که ضخامتی بیشتر از ۲۵ میلی‌متر دارد.

عوامل ایجاد آنوریسم

زمینه های وراثتی می تواند عاملی برای وقوع بیماری آنوریسم باشد. همچنین سفت شدن رگ ها (آترواسکلروز) نیز یکی از علل ایجاد این بیماری محسوب میشود.علاوه برآن سابقه وقوع آنوریسم احتمال ایجاد دوباره آن را افزایش میدهد. 

علل ایجاد انوریسم مغزی ، در مواردی قابل کنترل می باشند ولیکن این شرایط در برخی مواقع قابل کنترل نیستند، مثلا عوامل وراثتی که عاملی اجتناب ناپذیر محسوب میشوند.

برخی علل ایجاد آنوریسم را در اینجا آورده ایم:

سابقه فامیلی

افرادی که در نزیکانشان سابقه آنوریسم مغزی وجود دارد، در خطر بیشتری برای مبتلا شدن به این بیماری قرار دارند.

آنوریسم

سابقه آنوریسم مغزی

افرادی که در گذشته با چنین بیماری روبرو بوده اند، خطر ابتلا به این بیماری را جدی تر بگیرند.

فشار خون بالا

در افراد با سابقه فشار خون بالا خطر ابتلا به آنوریسم مغزی بالاتر است.

جنسیت

خطر ابتلا به آنوریسم و خونریزی های مغزی در خانم ها به مراتب بیشتر است.

مصرف سیگار، الکل یا کوکائین

علاوه بر دلیلی برای فشار خون بالا، سیگار کشیدن می تواند خطر خونریزی مغزی را افزایش دهد.

نژاد

در آمریکا معمولا سیاه پوستان آمار بیشتری از آنوریسم مغزی دارند.

بیماری ها و سندرم ها

بیماری ها و سندرم هایی که باعث ضعف در دیواره رگها یا افزایش فشار خون می شوند. مانند سندروم انهلز- دنلوس که یک بیماری نادر ژنتیکی است و در آن فرد بیمار از اختلالات ارثی نادر و ناهمگون بافت همبند رنج می برد.

 بیماری کلیوی پلی کیستیک

که یک اختلال ارثی است و منجر به کیسه های پر از سیال در کلیه ها می شود و معمولا فشار خون را افزایش می دهد.

برخی بیماری های دیگر عبارتند از:

  • آئورت غیر طبیعی باریک
  • ناهنجاری های عروق کرونر مغزی

سردردهای میگرنی

 علائم آنوریسم مغزی

همانگونه که قبلا گفته شد آنوریسم مغزی معمولا علائمی ندارد ولی پارگی آنوریسم، باعث مشکلات می شود و این موارد با سردرد شدید، تاری دید، تغییر در گفتار و همچنین گردن درد همراه خواهد شد.

علائم آنوریسم مغزی معمولا ناگهانی اتفاق می افتند. اگر در اطرافتان کسی را با علائم زیر می شناسید، لازم است سریعا او را به پزشک برسانید، تا پزشک اقدامات لازم را برای او انجام دهد.

  • سردرد شدید، ناگهانی و متفاوت از سردرد های قبلی
  • گردن درد
  • تهوع و استفراغ
  • حساسیت به نور
  • تشنج
  • کاهش هوشیاری و یا بیهوشی
  • بی حسی یکطرفه صورت

چه افرادی در معرض خطر آنوريسم‌ مغزی هستند؟

آنوريسم‌ مغزی ممکن است در هر فردی و در هر سن و سالی اتفاق افتد. بزرگسالان بیش از اطفال و زنان بیش از مردان به آن مبتلا می‌گردند. همچنین خطر ابتلا به این بیماری در افرادی که دارای اختلالات ژنتیکی هستند، بیشتر است.

آنوريسم‌ مغزی می‌تواند موجب آسیب و خونریزی مغزی شود، به‌طوری‌که حوادث ناشی از آسیب‌های مغزی سالانه ۱۰ نفر در ۱۰۰۰۰۰ نفر گزارش‌ شده است. این در حالی است که بیشتر این افراد در رده سنی بین ۳۰ الی ۶۰ سال قرار داشتند. فشارخون بالا، مصرف بیش‌ازحد الکل و مواد مخدر، مصرف دخانیات از عوامل خطرناک برای آنوريسم‌ مغزی هستند. علاوه براین اندازه و وضعیت آنوريسم‌ نیز می‌تواند بر آسیب‌های مغزی مؤثر باشد.

خطرات ناشی از آنوريسم‌ مغزی چیست؟

آنوريسم‌ در صورت ترکیدگی و خونریزی در مغز منجر به سکته، آسیب‌های دائمی عصبی و مرگ می‌شود. در هنگام ترکیدگی احتمال ترکیدگی و خون‌ریزی مجدد نیز وجود دارد. آسیب‌های مغزی همچنین ممکن است سبب سوباراکنوید همورهیج subarachnoid hemorrhage، خون‌ ریزی در ناحیه بین مغز و استخوان جمجمه شود. هيدروسفالى‌ یکی از عوارض جدی سوباراکنوید همورهیج است. هيدروسفالى موجب افزایش بیش‌از حد مایع مغزی در شكمچه‌ های مغز و درنتیجه آماس و فشار به بافت‌ های مغز می‌شود. از دیگر عوارض آنوريسم‌ می‌توان اسپاسم عروق را نام برد که مانع از عبور جریان خون به قسمت‌های مهم مغز می‌شود. عدم جریان خون منجر به سکته و آسیب به بافت‌ها می‌شود.

نحوه تشخیص آنوریسم مغزی

به علت نداشتن علائم گاهی بیماران با علائم مختلف به پزشک مراجعه کرده و پزشکان در مواردی که مشکوک به آنوریسم هستند برای تشخیص نهایی، از بیمار آزمایشات زیر را میگیرند.

سی تی اسکن

با سی تی اسکن می توان خونریزی داخل مغز را تشخیص داد.

CTA Scan  

ترکیبی از سی تی اسکن و رنگ آمیزی برای بررسی دقیق تر رگ ها 

MRI

 بررسی دقیق رگها  توسط ام آر آی کمک شایانی به پزشک خواهد کرد.

آنژیوگرافی

یکی از راه های تشخیص و البته تهاجمی در این بیماری آنژیو گرافی است. که از طریق یکی از رگهای بازو یا ران انجام میشود و به وسیله یک میله نازک به محل خطر رفته و با رنگ آمیزی محل، به تشخیص این بیماری می رسند.

میگرن

نحوه درمان آنوریسم مغزی 

پزشکان برای اتخاذ تصمیم در مورد درمان آنوریسم مغزی شرایطی همچون سن بیمار، شرایط بالینی و سلامتی بیمار، بزرگی آنوریسم و ریسکهای این عملها را در نظر می گیرند. از آنجائیکه خطر در آنوریسمهای کوچک (کمتر از ۱۰ میلی متر ) کم است، ممکن است پزشک تنها تصمیم بگیرد تا شرایط را کنترل کند و خطر پارگی را کم و یا از بین ببرد.

مثلا فشار خون بیمار را کنترل کند و یا از سیگار کشیدن بیمار جلوگیری کند. ولی اگر دچار پارگی شود و یا احتمال پارگی وجود داشته باشد پزشک ممکن است، تصمیم به عمل جراحی بگیرد. روشهای زیر برای درمان آنوریسم استفاده می شوند:

امبولیزاسیون آنوریسم

در طی این روش یک میکروکتتر کوچک به شریان آسیب دیده وارد می شود و سر میکروکتتر درون آنوریسم قرار داده می شود. برای آمبولیزاسیون کویل ( کویل فلزی نرم است )،  از طریق میکروکتتر به آنوریسم منتقل می شود، آنوریسم را پر می کند و باعث ترمیم آن می شود. در روش مش گذاری، مش در آنوریسم قرار می گیرد، جریان خون را به آنوریسم کاهش می دهد و باعث کمتر شدن پارگی میشود.

جراحی

 جراحی شامل قرار دادن یک کلیپ فلز کوچک در اطراف پایه آنوریسم است، تا آن را از گردش خون نرمال جدا کند. این باعث کاهش فشار بر روی آنوریسم و همچنین مانع از تجزیه آن می شود. این عمل جراحی بسته به محل آنوریسم، اندازه آن و سلامت عمومی بیمار دارد.

آیا آنوريسم‌ مغزی قابل‌ پیشگیری است؟

تاکنون راهی برای پیشگیری از آنوريسم‌ مغزی وجود نداشته است. افرادی که دچار این نوع عارضه هستند باید مراقب فشارخون بالا، عدم استعمال دخانیات و پرهیز از مصرف الکل و مواد روان‌گردان باشند. این افراد همچنین باید در مورد خطرات و مصرف آسپرین و دیگر داروها با پزشک خود مشورت کنند. در مورد مصرف قرص‌های ضدبارداری در زنان نیز باید بر اساس دستور پزشک صورت بگیرد.

آنچه باید بدانیم

هر دو روش در بیمارستان انجام می شود و لازم است بیمار در آن مدت تحت نظارت در آی سی یو (ICU) باشد. برخی از انواع آنوریسم مغزی با برداشتن آنوریسم و اتصال رگها به یکیگر انجام می شود، که البته این در موارد نادر اتفاق میافتد و طی آن، از قطعاتی از یک شریان دیگر استفاده می شود.

عفونت ها و یا خونریزی های ناشی از انسداد، بسیار حیاتی و مهم هستند. زیرا که می توانند بیمار را به کام مرگ و یا از کارافتادگی بکشانند. در این موارد لازم است که بیمار بستری شده و تحت درمان قرار بگیرد. سطح تنفس بیمار، کنترل فشار مغز و درمان جهت جلوگیری از افزایش فشار مجدد، از مواردی هستند که باید در رابطه با این بیماران انجام شوند.

دکتر مجید کیهانی فرد متخصص مغز و اعصاب در تهران

برای پرسش از دکتر بر روی مشاوره پزشکی کلیک کنید.

 


سیستم پرسش و پاسخ

پیگیری سوال قبل

پیگیری سوال قبل

ثبت سوال جدید

ثبت سوال جدید

امکان انتخاب تا ۵ تصویر وجود دارد. جهت انتخاب چندگانه کلید Ctrl را نگه دارید.
© همیار سیستم